Zeggen zorgverzekeraars wat ze doen en doen ze wat ze zeggen?

Zorgverzekeraars hebben een sterke macht in ons zorgstelsel. Ze selecteren selectief met welke zorgaanbieder zij een contract willen aangaan en bepalen steeds meer welke operaties ziekenhuizen mogen uitvoeren. Kwaliteitsverbetering en kostenbesparing zijn hiervoor de uitgangspunten. Ideaal; wie wil nu niet kosten besparen en de kwaliteit van de zorg verbeteren? Maar in hoeverre zeggen zorgverzekeraars wat ze doen en doen ze wat zeggen?

Selectieve contractering

Zorgaanbieders zijn grotendeels afhankelijk van een contract bij een zorgverzekeraar. Met een contract is de kans immers groter dat voldoende cliënten en patiënten voor hun zorg kiezen. Dit voorkomt dat cliënten en patiënten meer geld uit eigen beurs moeten betalen. Want waarom meer betalen dan nodig?

De selectieve contractering maakt het voor veel niet-gecontracteerde zorgverleners echter moeilijk om hun werk voort te zetten. Hierdoor zien we steeds meer dat zorginstellingen fuseren om de macht van de verzekeraars te breken. Uiteindelijk heeft dit tot gevolg dat u steeds minder keuze heeft in het aanbod van zorginstellingen.

Het BetterCare-voorbeeld

BetterCare levert medische hulpmiddelen, waaronder stoma- en incontinentiematerialen, aan particulieren waarvan een groot deel bij CZ is verzekerd. Tot eind 2015 kregen de CZ-verzekerde cliënten hun materialen volledig vergoed. BetterCare behoorde tot een van de zes vaste leveranciers van CZ.

Vorig jaar gaf CZ aan nog selectiever te moeten inkopen. De zorgverzekeraar sloot slechts met twee partijen een contract af. BetterCare viel hierbij buiten de boot met als reden dat ze niet aan alle door CZ gestelde eisen voldeden. Voor de CZ-verzekerden betekende dit overstappen naar een andere leverancier. Een deel stapte over, maar een ander deel koos ervoor bij hun vertrouwde leverancier te blijven. De vergoeding die deze laatste groep van het CZ krijgt, is echter laag. Deze vergoeding vormt, volgens BetterCare, een hinderpaal voor de verzekerden om voor een niet-gecontracteerde zorgaanbieder te kiezen.

Niet alleen de zorgaanbieder is de dupe van de beslissingen van de zorgverzekeraar, maar ook cliënten of patiënten. Zij moeten een andere behandelaar of zoals in dit geval een andere leverancier zoeken en opnieuw vertrouwen kweken. Het overstappen naar een andere leverancier zal in vergelijking met het overstappen naar bijvoorbeeld een psycholoog, nog enigszins gemakkelijk gaan.

Volgens CZ zijn particulieren vrij in hun keuze van zorgaanbieder. Particulieren met een naturapolis worden echter aangeraden om voor een gecontracteerde zorgaanbieder te kiezen. Maar met een selectie van twee gecontracteerde leveranciers is er echter weinig sprake van keuzevrijheid.

De beste zorg

De door zorgverzekeraars gecontracteerde zorgaanbieders hoeven niet altijd de beste zorgverleners te zijn. Een zorgverzekeraar kan niet bepalen welke zorgaanbieder het beste bij u past. Dat kan alleen uzelf. Zo kunt u zeer tevreden zijn over een behandeling in een praktijk bij u in de buurt. Wanneer deze praktijk opeens

niet meer gecontracteerd wordt door uw zorgverzekeraar, dan is de kans groot dat u, financieel gezien, ervoor moet kiezen om naar een andere, onbekende, praktijk in een andere plaats te gaan.

Zorginstellingen worden gecontracteerd aan de hand van een lijst met criteria waaraan zij moeten voldoen. Deze criteria gaan soms zover dat zorgverzekeraars kunnen verlangen dat zorginstellingen via gespecificeerde methoden moeten werken. Kiezen instellingen ervoor om op hun eigen manier patiënten te behandelen, dan heeft dit consequenties op hun tarieven. Hetzelfde geldt voor ziekenhuizen. Wordt er in een ziekenhuis een bepaalde operatie niet vaak uitgevoerd, dan kan de zorgverzekeraar bepalen dat deze operatie niet meer in dat ziekenhuis mag worden uitgevoerd. Patiënten dienen voor deze operatie naar een ander ziekenhuis te gaan, wellicht kilometers verder van huis.

Transparantie in de zorg

Vorig jaar kondigde minister Schippers aan dat patiënten meer en duidelijke informatie over de kwaliteit en kosten van hun zorg moeten ontvangen, zodat ze zelf voor de beste zorg kunnen kiezen. Een groot aantal acties werd hiervoor ingezet. Zorgverzekeraars blijken hierop in te spelen door te zeggen dat ze door selectiever in te kopen, de kwaliteit van de zorg kunnen verbeteren en kosten kunnen besparen. Onduidelijk blijft echter hoe zij hieraan precies werken. Hoe maken zorgverzekeraars waar dat ze door selectief in te kopen betere kwaliteit in de zorg kunnen bieden? Waarom contracteert CZ bedrijf X en niet BetterCare? En gekeken naar de kosten, waarom contracteren verzekeraars eerder ziekenhuizen dan zelfstandige behandelcentra (zbc’s - een samenwerkingsverband van twee of meer medisch specialisten)? ZBC’s kenmerken zich door kwaliteit, innovatiekracht en efficiency en zorgen voor lagere prijzen. Als zorgverzekeraars werken aan kostenbesparing, waarom geven zij dan de voorkeur aan grootschalige aanbieders met een grotere machtspositie?

Kwaliteit, innovatie, aanbod en prijs

Het antwoord op onze vraag “in hoeverre doen zorgverzekeraars wat ze doen en doen wat ze zeggen” is duidelijk negatief. Deze vraag roept enkel en alleen meer vragen op, waarop geen antwoord is te vinden. De keuzes die zorgverzekeraars maken bij hun selectie zijn vreemd. Ondanks dat verzekeraars niet helder kunnen maken dat ze aan kwaliteitsverbetering en aan kostenbesparing werken, lijken ze volledig invulling te kunnen geven aan de zorg. In plaats van een ruime keuze aan zorgaanbieders en duidelijkheid over de kwaliteit en de kosten, worden patiënten en cliënten als het ware gedwongen om uit de gecontracteerde aanbieders te kiezen. De sterke machtspositie van zorgverzekeraars gaat hierdoor enkel ten koste van kwaliteit, innovatie en aanbod, en dat, terwijl deze, naast kosten, juist de belangrijkste aandachtspunten zijn voor de toekomst van de zorg.

Bronnen: MediQuest, Visionworks, Skipr, BMG en de Rechtspraak
Foto:
Pressfoto - Freepik.com